STICHTING
DE KRUIDENHOEVE
(Anneke en Willem Smits)

Den Oosterhuis 10, 7707 PE Balkbrug (O)

Halverwege de maand hadden we even een gure periode maar daarna was het  betrekkelijk rustig weer en konden broer Joop en zwager Lex nog heel veel blad wegwerken. Tineke en ik deden al het nodige snoeiwerk. Onze oppottafel had het begeven en daarom maakten Piet en Willem een andere.

De zondagavond voor kerst deden Willem en ik samen met onze ezel Midas mee aan “kerst met een knipoog” in het door toortsen en waxinelichtjes sfeervol verlichte Reestdal. Het was toen gelukkig nog niet koud en de manifestatie werd goed bezocht.

De mollen deden een aanslag op ons gazon. Net voor de vorstperiode harkten we alles weer glad en haalden de dahliaknollen uit de grond. Net op tijd! Met de kerstdagen was het prachtig helder en zonnig wandelweer. Het gras was wit bevroren en zo hadden we toch nog een soort witte kerst. En ’s avonds konden we genieten van een schitterende sterrenhemel die je tegenwoordig nog vrijwel alleen op het platteland kunt waarnemen.

Aan het eind van de maand lagen de tuinen er stil en vooral kaal en koud bij. De poel was bevroren. Op de ijsbanen werd al gauw geschaatst.

De gaspeldoorn, die al twee maanden achterelkaar bloeit, is nu bijna de enige struik die wat kleur vertoont, op de sierappeltjes na van malus “red sentinel”. Die hingen

Sombere, koude dagen wisselden af met zachte, regenachtige- en stormachtige dagen. Soms konden we nog genieten van een mooie zonnige dag. De laatste twee zondagen werden we verrast door sneeuwval. Nachtvorst hadden we ook enkele keren.

Het bladharken ging gestaag door…. Maar, daar gaat binnenkort een eind aan komen want zo langzamerhand raken de bomen door hun blad heen.

In de loop van de maand bloeide er steeds minder in de tuin. Nu hangen er verschillende soorten roze, rode en witte bessen aan de struiken en er bloeien ook nog steeds rozen. Oranje bottels en lampionnetjes geven wat extra kleur aan de tuin, net als de nog altijd decoratieve rode sierappeltjes (Malus Red Sentinel).

De kippen mochten weer in de tuin rondscharrelen; ze kunnen nu niet zoveel schade aanrichten. Tot de sneeuwklokjes boven de grond komen mogen ze lekker krabben.

Van de 12 overgebleven parelhoenderkuikens (zie actueel oktober) zijn er nog 9 in leven, 3 licht- en 6 donkergekleurde, en ze lopen nog steeds bij hun kippenmoeder.

Hoewel het weer de eerste week vaak buien en veel wind bracht werd het toch een aardige maand. Op de rustige herfstdagen met een vriendelijk zonnetje erbij was het prettig werken. Er viel dan ook genoeg te doen: de laatste appels en kweeperen plukken en/of rapen, noten en tamme kastanjes rapen en….  de grote klus van het bladharken ging weer van start! Het is onvoorstelbaar wat er uit de bomen naar beneden komt tijdens buiig of stormachtig weer. En er zit nog heel veel blad aan de bomen! Dus we blijven in beweging!

Vorige maand schreef ik dat we eieren van een vermoorde parelhoender naar iemand met een broedmachine hadden gebracht. Van de 24 eieren zijn er 15 uit gekomen. Nu leven er nog 12 kuikens. Het toeval wilde dat de kuikens na het uitbroeden in de broedmachine een pleegmoeder in de vorm van een broedse kip konden krijgen. Dus ze lopen nu samen met hun “moeder” in een hok bij Gerrit B., bij ons in de buurt. Als de kuikens blijven leven komen er wel weer een paar naar ons toe.

De tuinen worden steeds kaler door het afvallen van het blad, maar toch bloeit er ook nog wel een en ander. Nu we al een paar keer lichte vorst in de nacht hebben gehad zal het nog sneller kaal worden. De Oost-Indische kers en de dahlia’s die tot voor kort nog prachtig bloeiden hebben het nu grotendeels af laten weten. Maar de chrysanten die tegen de boerderij aan staan doen het nog prachtig! De vorstgevoelige planten hebben we in de koude kas gezet.

Begin september is de poel uitgebaggerd en de schuine kanten zijn afgeschaafd. Het was hard nodig. Het zag er meteen erg kaal uit, maar het gras begint al weer door te komen. Volgend jaar is van deze ingreep niets meer te zien.

September was een aardige maand en de tuinen waren nog heel mooi. Er bloeide nog veel en Tineke en Piet hadden tijdens onze vakantie heel hard gewerkt om alles er zo netjes mogelijk uit te laten zien. Dat was prettig thuiskomen! Er kwamen nog een paar groepen op afspraak. Ook waren de tuinen op zaterdagmiddag 20 september te bezoeken, speciaal voor lezers van het blad  “Landleven”  vanwege een leuk artikel over De Kruidenhoeve in het septembernummer. Het was die dag prachtig weer, maar erg druk is het niet geweest. Op zondagmiddag 28 september trad popkoor S(w)ingTime op in de tuin. Willem en ik zingen beiden in dat koor en we hebben met z’n allen enthousiast gezongen voor een flinke schare belangstellenden. Ook deze dag was het mooi weer zodat we geen slechtweervoorzieningen hoefden te treffen. Op diezelfde dag, tussen 12 en 13 uur, moest ons Tuinkoor optreden bij wijngaard de Reestlandhoeve, elders in Balkbrug. Dat was een beetje moeilijk te combineren. Uiteindelijk heb ik daar wel gezongen terwijl Willem de laatste hand legde aan de voorbereidingen van het concert in de tuin. Ik was weer op tijd terug om hier te zingen.

Het is eigenlijk jammer dat de tuinen in september al gesloten zijn. Het is dan nog zo mooi! Op dit moment overheersen de herfstkleuren: in de vuurtuin staat het sierappeltje “red sentinel” met zijn kleine rode appeltjes te pronken en de dahlia’s bloeien volop in rood en oranje. Verder zie je het oranje van de lampionnetjes en de O.I. kers, het roze van o.a. de kardinaalsmutsen, de scharnierbloemen en floxen en het licht- en donkerpaars van de herfstasters. De kweepeer heeft prachtige gele vruchten, de appels hangen in rood, groen en geel aan de bomen, de herfstframbozen hebben nog lichtoranje en rode vruchten en de paarsblauwe druiventrossen hangen er prachtig bij. Het gras ligt bezaaid met eikels, kastanjes en tamme kastanjes. Daarnaast waaien er veel takken en blad uit de bomen.  De noten vallen volop en het is een heel werk om ze iedere dag te rapen.

Toen ik op zaterdag 20 september noten raapte uit de heksentuin zag ik heel veel veren van een parelhoender liggen. Hier was duidelijk iets ernstigs aan de hand. Toen ik verder keek zag ik onder de varens 24(!) eieren liggen. Hier had de parelhoender die we al een poosje kwijt waren dus zitten broeden zonder dat wij het in de gaten hadden. Ze moet door een roofvogel of een vos gepakt zijn. Behalve veren op een aantal plaatsen hebben we niets van haar teruggevonden. De eieren hebben we bij iemand in de buurt gebracht en die heeft ze in zijn broedmachine gelegd. Of er iets van terecht komt is zeer de vraag. Bovendien is het al erg laat in het seizoen….

De kippen zien er wat armoedig uit; sommige zijn al in de rui. Ezel Midas is nog min of meer gladharig maar zal spoedig zijn wintervacht krijgen. Lama Thomas heeft nog een dikke vacht.

De laatste dagen waait en regent het. De herfst is al begonnen!

De maand begon heel druk: op vrijdag 1 augustus kwamen er maar liefst 216 fietsers langs om de tuinen te bekijken en koffie en thee te drinken. De Dedemsvaria, de feestweek van Dedemsvaart, had de fietstocht dit jaar langs De Kruidenhoeve gevoerd. Gelukkig werkte het weer mee; het bleef droog en ’s middags liet het zonnetje zich zien. Daarna wisselden mooie en dagen met buien elkaar af. We gingen een weekendje wandelen met ezel Midas. Het was 3 jaar geleden, maar Midas liep zo weer mee! Wij vonden het ook weer leuk en het weer viel gelukkig mee.

Op de dag van het zomeravondconcert, zaterdag 16 augustus, was het prachtig weer. Men kon genieten van prachtig pianospel van Luko Hans en dito fluitmuziek van Eliene Schuinder. Het was al het zesde zomeravondconcert op rij dat dit tweetal verzorgde. De muziek trekt een vaste groep muziekliefhebbers, aangevuld met nieuwe mensen, onder wie een aantal vakantiegangers. Het was een heldere avond, ook nog eens volle maan en er volgde een maansverduistering van 81 %. Het was alles bij elkaar een zeer sfeervolle en geslaagde avond!

In de tweede helft van de maand hadden we vaak sombere dagen met vooral motregen. Sproeien was weer niet nodig en het onkruid groeide als kool (dat het overigens op onze grondsoort niet zo goed “doet”).

Van onze parelhoenders is er weer een verdwenen of zit misschien te broeden. We zien er nog maar 5. Ooievaars hebben zich de hele maand niet meer laten zien op een ochtend na toen er twee op het nest zaten die belaagd werden door een overvliegende eenling. We misten het geklepper en we hopen dat er volgend jaar toch weer een paar neerstrijkt op het nest. Op nesten in de buurt overnachten nog wel ooievaars. Waarom dus niet meer bij ons?

Afgelopen maand zijn we weer eens met ezel Midas op stap geweest. Deze keer slechts 3 dagen en we hadden geen tentje bij ons; we maakten gebruik van b & b, redelijk in de buurt. We liepen ongeveer 35 km, niet heel veel, maar we kregen weer even dat ouderwetse zwerversgevoel van voorheen.

Het werd maar geen zomer. Het regende vaak, maar zoals een bekende Nederlander zegt: ieder nadeel heb z’n voordeel! We hoefden niet te sproeien. Het was vaak koud ook. En dat terwijl we in mei en juni al zulk mooi zomers weer hadden.
Maar de laatste weken werd het toch ineens zomer met onverwacht hoge temperaturen en af en toe een flinke onweersbui. Tijdens de heftige regen van zaterdagavond 26 juli is een oude appelboom, volgeladen met nog onrijpe appeltjes, afgeknapt. De stam bleek hol en was niet bestand tegen zoveel geweld in combinatie met de zware vracht appels.
Op 6 juli trad ons Tuinkoor op bij de plaatselijke wijngaard ”Reestlandhoeve”. Het optreden werd zeer gewaardeerd!

De laatste weken zien we geregeld grote groepen jonge ooievaars in de buurt. Ze verzamelen zich voor de reis naar het zuiden. “Onze” jonge ooievaars waren nog vaak in de buurt van of op het nest, maar mogelijk zijn ze inmiddels naar het zuiden vertrokken want we zien ze niet meer. De oude ooievaars laten zich nog nauwelijks zien; ’s avonds zitten ze meestal niet meer op het nest. Af en toe melden bezoekers ons dat ze, overdag dus, reeën zien in het Reestdal achter De Kruidenhoeve. Een enkele bezoekers gaat helemaal gelukkig naar huis wanneer hij/zij èn ooievaars èn reeën in het Reestdal zagen.

Van onze 8 parelhoenders zijn er nog 6 over. Een van de 6 laat zich maar heel af en toe zien. Zit die misschien ergens te broeden? We hebben vlakbij de wal een ei gevonden die vast ergens uit een nest was weggerold of door een of ander dier daar was weggehaald. We wachten maar af.

Juni begon warm, klam en met hevige regen en onweer. Het regende deze maand geregeld zodat we nauwelijks hoefden te sproeien. De zon scheen echter ook vaak en dan hadden we heerlijk weer. We moesten heel hard werken voor de open dag op 21 juni. Extra hulp kregen we van Tineke, Piet, Sjoerdtje, Christy, Theo, Joyce en David. Dat was heel fijn en mede daardoor lagen de tuinen er heel mooi bij. Het was schitterend weer! De klaprozen, pioenen, toortsen en rozen stonden volop in bloei en de lavendel, de vele muntsoorten en andere (kruiden)planten geurden. Kortom: het was een en al kleur en geur! De open dag was dit jaar een heel bijzondere. Ieder jaar is er in en rond Dedemsvaart en Balkbrug een aantal tuinen op de derde zaterdag van juni te bezichtigen. Nu waren er slechts 2, beiden op Den Oosterhuis, maar toen kwamen de buurtgenoten in actie. Binnen een straal van ca. 3 km kwamen er 4 bezienswaardigheden bij: een ateliertuin, een techniekmuseum, een keramiekatelier en een galeriemuseum. De combinatie bleek een doorslaand succes en er kwamen enkele honderden bezoekers op af. Grote kans dat we volgend jaar weer iets dergelijks gaan organiseren. ’s Avonds trad ons Tuinkoor op, solidair met de voetballers, in bescheiden oranje gestoken. Het was een geweldig leuk optreden, maar helaas voor niet meer dan 30 mensen. Dat kwam door de zware concurrentie die het koor moest leveren met het Nederlands elftal dat in de kwartfinale tegen Rusland speelde en… verloor. 

De jonge ooievaartjes groeiden voorspoedig, maar bleven deze keer erg lang op het nest. Aan het eind van de maand vlogen ze eindelijk allebei. Ze zijn al bijna net zo groot als de oude vogels.

De 2 of 3 parelhoenders die volgens ons ergens zaten te broeden zijn helaas verdwenen. Daar moet iets mee gebeurd zijn. Als er ergens een zit te broeden in een weiland met hoog gras kun je je voorstellen wat er gebeurt als er gemaaid wordt. Ook  kunnen ze door een buizerd gepakt zijn. Het zou best kunnen dat we nu alleen nog 5 of 6 hanen over hebben. In dat geval zullen er zeker geen kuikens meer komen. Het aantal parelhoenders dat bij ons rondloopt is wat onduidelijk omdat ze op het ogenblik niet allemaal bij elkaar lopen.

Plotseling brak de zomer los en die duurde tot de helft van de maand: temperaturen hoog en de grond droog… Het was genieten tijdens het tuinwerk. Alles werd groen, ook de eiken en de haagbeuk. Rododendrons stonden er prachtig bij, net als de fruitbomen en de paardekastanje. Maar ook het onkruid schoot omhoog. Gelukkig was vrijwilligster Tineke, die door een hersenschudding een tijdlang niet kon helpen, weer in staat om mee te werken. Dat scheelde, maar desondanks was het pittig aanpoten en constateren dat het niet zou lukken alles weer in orde te hebben voordat we open gaan op 3 juni. Maar nu ook de vaste planten hard gegroeid zijn valt het onkruid minder op en zien de tuinen er toch heel mooi uit! Halverwege de maand werd het weer wat minder mooi en viel er geregeld een bui; voor de tuinen prima, voor het tuinwerk wat minder aantrekkelijk.

Onverwacht kregen we na de ijsheiligen toch nog een paar lichte nachtvorstjes die hier en daar wat schade aan de planten veroorzaakte.

De 2 jonge ooievaartjes groeiden als kool en zijn op 31 mei geringd.

Voor promotie van Vecht- en Reestdal moesten we de nodige vergaderingen bijwonen en ook aan onze eigen promotie werd hard gewerkt voor de PR in de vorm van foldermateriaal, affiches en persberichten. Het Tuinkoor (waarvoor we nog steeds geen passende naam kunnen bedenken) oefent geregeld, o.a. voor het optreden op de avond van de Open Tuinendag. Dit wordt een heel speciale Open Dag want er doen ook een aantal buurtbewoners mee (zie elders op deze website onder “Open Tuinendag).

Op 30 mei kwam TV-Oost onverwacht op een paar mooie beelden op te nemen ten behoeve van het weerbericht van Ton ten Hove. Op de achtergrond kwam De Kruidenhoeve even voorbij.

Lang bleef het koud, maar overdag in het zonnetje en uit de wind was het toch lekker. Het was een tijdlang vrij droog, met zon en een koude N.O.-wind maar het was prima werkweer. En gewerkt hebben we en daar gaan we ook mee door!

Vrolijk dartelende vlinders verschenen eindelijk weer en na een regenbuitje werden bomen en struiken snel groen. Narcissen, hyacinten en anemoontjes bloeiden volop, net als het wildemanskruid, de judaspenning, het longkruid en nog heel veel meer. De fruitbomen kwamen vol in bloei en de grote oude kastanjeboom kreeg duizenden kaarsen die in mei schitterend zullen uitkomen.

Het is tijd voor het serieuze wiedwerk, dus vele uren worden op de knieën doorgebracht. Het is altijd weer een enorme klus, maar ook dankbaar want het knapt onder je handen op. Het gaat alleen zo langzaam en de tuin is zo groot…..

Rond 20 april zal het eerste ooievaartje uit het ei gekropen zijn. Dat betekent dat de jongen niet op onze open tuinendag op 21 juni geringd kunnen worden, want dan zullen ze al kunnen vliegen. Dat zal dus eerder moeten gebeuren, waarschijnlijk eind mei of begin juni.

Heerlijk om eindelijk op de knietjes onkruid te wieden. Af en toe kon dat al, maar over het algemeen was het toch nog te koud of te nat. Wat wil je ook: we beleefden zware storm, sneeuw- en hagelbuien en er waren koude, sombere of regenachtige dagen, vaak met een ijskoude wind.

Er viel en valt nog steeds heel veel te snoeien. Alles gaat weer groeien en bloeien. Het oude blad is uit de borders gehaald door broer Joop en zwager Lex en het gras is voor de eerste keer in dit seizoen gemaaid. Hoewel de tuinen nog erg kaal zijn staan er toch wel veel struiken en planten in bloei, maar de echte bloei moet nog komen.

De maand begon stormachtig; het was helder weer en het was koud. Er viel zelfs een beetje sneeuw. ’s Nachts schommelden de temperaturen een tijdje om het vriespunt terwijl het overdag mooi helder was. Het weekend van 9/10 februari was het heerlijk voorjaarsweer. Die zondag hadden we ons midwinterconcert (de naam leek een beetje misplaatst) en het kostte ons moeite om de mensen naar binnen te lokken toen het concert begon. Dat was overigens weer een voltreffer! De huiskamer was tot de laatste plaats bezet en men wist de muziek van Luko Hans, piano, en Eliene Schuinder, fluit, zeer te waarderen.

We beleefden zeer dichte mist en halverwege de maand nog een paar nachten met matige vorst, maar daarna keerde het zachte weer met nu en dan wat regen terug.

Mahonia, winterjasmijn, maagdenpalm, madeliefjes en gaspeldoorn bloeiden nog steeds. En er kwam nog veel meer in bloei! Gele kornoelje, sleedoorn, amandel, ribes, prunus, forsythia, longkruid, primula, kerria, bosanemoontjes, narcissen en de vele krokussen, sneeuwklokjes gaven de tuinen een kleurige aanblik!

Er lieten zich vele soorten vogeltjes bekijken bij de voederplaats: naast de bekende kool- en pimpelmeesjes, mussen, spreeuwen en merels zagen we de staartmees, het roodborstje, het boomkruipertje en de vink. De meesjes, mussen en af en toe een roodborstje aten hun buikjes dik en rond aan de pot goedkope pindakaas die wij de hele winter in de vork van de perzikboom vastzetten. De vogeltjes hebben deze winter al 4 grote potten pindakaas leeggegeten.

De maand begon zeer mistig (symbolisch voor een onbekend nieuw jaar?) en koud en eindigde met storm. Tussendoor hadden we enkele heldere dagen, het was geregeld stormachtig en er viel veel regen. De grondwaterstand werd erg hoog. In de zitkuil stond tijdelijk water en de poel werd door het stijgende grondwater een stuk groter. Koud was het allerminst.

Winterjasmijn, winterakonieten, viburnum, toverhazelaars, mahonia, krokussen  en sneeuwklokjes stonden volop in bloei als tekenen van het naderende voorjaar.

Zelfs de gaspeldoorn vertoont al bloemen en zit vol knoppen. De kippen zijn weer in hun kippenverblijf zodat ze geen bolletjes uit de grond kunnen krabben.