STICHTING
DE KRUIDENHOEVE
(Anneke en Willem Smits)

Den Oosterhuis 10, 7707 PE Balkbrug (O)

De laatste maand van het jaar was er één van grote meteorologische tegenstellingen: was het in de eerste helft nog zacht; het gras groeide nog,  er bloeiden nog veel planten en er was een kip die af en toe een ei legde, in de tweede helft werd het echt winter met soms strenge vorst in de nacht en bergen sneeuw. Eindelijk hadden we weer eens een min of meer witte kerst: ’s morgens sneeuwde het en ’s middags viel de dooi in. Even werd weer alles groen, kregen we een dag van berijpte bomen en toen weer sneeuw. Met de kleinkinderen hebben we gelanglauft rond de boerderij en in het Reestdal. De logees rond de feestdagen genoten van de sneeuw en het extra idyllische landschap. Oudejaarsavond en nacht baadde het besneeuwde landschap in een blauwachtig licht. Sprookjesachtig!

In de eerste week van december gingen er enkele dagen na elkaar 2 oude kippen dood. We hebben er meteen een paar nieuwe bij gekocht; 4 Brahma’s, grote, gezellige en rustige kippen. Kleindochter Luca ging ze meteen “trainen”, dat wil zeggen: tam maken zodat ze uit haar hand willen eten en geaaid kunnen worden. En dat lukte dus. Ze werden ook van eigentijdse namen voorzien: Sissi (nou ja, eigentijds….), Cola, Cassis en Ice tea.

We hebben in de tuin weinig kunnen doen, maar net voor de vorst heb ik nog wel de oude takken van de Japanse wijnbes verwijderd en de jonge takken aangebonden.

Het was goed werken in oktober; snoeien, blad ruimen, planten en verplanten.

Een prachtige maand sloot het actieve tuinseizoen af. Het was een maand van veel zon, redelijk wat vlinders, niet al te veel wespen, wel hoornaars, en heel veel vliegen.
De oude ooievaars zijn inmiddels ook vertrokken; we zagen op 7 september nog één ooievaar op het nest zitten.

Wat de activiteiten van september betreft: op 5 september stond er een creatieve workshop gepland die wegens te weinig belangstelling helaas niet door kon gaan.
De egelmiddag voor kinderen met hun ouders ging wel door. Het weer was prima en de kinderen en hun ouders deden enthousiast mee aan de speurtocht nadat ze van Hillie Waning het nodige over egels te weten waren gekomen. In de pauze maakten de kinderen met behulp van ontbijtkoek, zoute stengeltjes en rozijntjes mooie egeltjes die ze later opaten of mee naar huis namen. Behalve met de nodige informatie over egels gingen de kinderen met zakken vol eikels en kastanjes naar huis. Het was een geslaagde middag!

Eigenlijk was het een rustige maand met als activiteiten alleen de wandeltochten met gids Tineke. De wandelaars kwamen uitermate tevreden terug van hun tochten door het mooie Reestgebied!
De tuinen werden vol en kwamen goed op kleur. Vooral de vuurtuin werd mooi vurig. En dankzij de talrijke regenbuien, soms met hagel en onweer, hoefden we niet te sproeien en bleef het gras grasgroen zoals het hoort. Menige groep bezoekers moesten we rondleiden van onder de paraplu. Het was groeizaam weer. Er moest op sommige plaatsen bijna wekelijks gesnoeid worden. Het is een goed fruitjaar: bessen, perziken en abrikozen aten/eten we volop en ook de moestuin levert veel op. En natuurlijk: ook het onkruid deed/doet het goed! Tussen de regendagen door beleefden we prachtige dagen; soms was het zelfs zo warm dat zich maar weinig bezoekers meldden. Op zulke dagen zochten de koeien van onze buren beschutting in de schaduw vlak achter het theehuis; een schitterend gezicht! De jonge ooievaars groeiden voorspoedig en op 11 juli ontdekten we voor het eerst dat ze van het nest af waren. We zien ze steeds minder vaak maar ’s avonds strijken ze nog steeds neer op het nest. Binnenkort zullen ze voorgoed verdwijnen als ze naar het zuiden trekken.
De afgelopen maand, maar ook in juni, zagen we gelukkig redelijk veel vlindersoorten. Vogels laten zich bij ons altijd zien en in vele toonaarden horen! Roofvogels zien en horen we heel vaak. Reeën in het Reestdal achter de tuinen zijn geen uitzondering en laten zich geregeld bekijken, soms midden op de dag. En dan hebben we binnen de omheining van de tuinen nog onze eigen dieren, kortom: er is hier altijd genoeg te zien en te beleven!

Juni begon zonnig, maar de wind bleef koud uit het Noordoosten waaien.

Meteen de eerste week was het al druk met groepen voor een uitgebreide rondleiding.

Op 6 juni was het vertelzaterdag en werden door Annemieke en Wim de 2 jonge ooievaars geringd. De oudste kreeg ringnummer 9464 en woog 2700 gram en de jongste, nummer 9463, woog 2500 gram. We hebben de jongen nog niet zien vliegen.

Op 9 juni was RTV-Oost in het dorp Balkbrug; ’s morgens kregen we bezoek van radio en ’s middags televisie. Het programma werd enkele keren die dag uitgezonden. Altijd leuk!

Willem, zoon Theo met vriendin Christy,Tineke en ik werkten hard vanwege de komende Open Dag die voor het tweede jaar samen met een aantal buurtactiviteiten tot Buurtevenement was verheven. Alles moest er natuurlijk spic-en-span uitzien!

Ondertussen kwamen de tuinclubs van heinde en verre op hun tuinreizen ook De Kruidenhoeve bezoeken. Zo kwam er een bus uit Den Haag helemaal tot aan de boerderij rijden… Hoe hier te keren? Maar de buschauffeur was een relaxte man en met de nodige moeite wist hij toch de bus zonder schade te keren. Pak van ons hart!

Een ander groepje, ouderen in dit geval, had een bijzonder probleem: van een van de rolstoelen die uit het verzorgingstehuis was meegenomen bleek een klein voorwieltje te ontbreken… De 86 jarige vrouw, die nu geen vervoer had, vroeg om een kruiwagen en die hadden we natuurlijk! Die kruiwagen was in het verleden voor specie gebruikt en zag er dus niet uit! Eerst legden we er een plastic zeil in, daarna een dik kussen van een tuinstoel, nog wat kussentjes voor in de rug en toen werd mevrouw “neergelaten” in de kruiwagen. Onder haar knieën deed het nog pijn dus daar moest ook nog een kussentje aan te pas komen en zo ging het gezelschap ouderen (drie personen waren boven de 90 en één was er zelfs 96 jaar!) aan de rondwandeling beginnen. Het ging allemaal goed, maar de vrouw van de kruiwagen was toch blij dat ze weer kon overstappen in de gammele rolstoel: zat toch prettiger!

Op 20 juni hadden we dan de Open Dag met in de ochtend de ene bui na de andere; tussendoor ook wel zon. Er was in de ochtend dan ook niet heel druk, maar ’s middags werd het droog en kwamen de mensen, op alle weersomstandigheden voorbereid, toch nog. Men vond de tuinen prachtig en men had ook belangstelling voor de demonstratie van keramiste Trix Rens en voor Ineke Helsdingen met assistente Lies die lieten zien hoe je met betrekkelijk eenvoudige materialen erg veel leuk dingen kon maken, zoals bijvoorbeeld een uniek dienblad (workshop 5 september). Vorig jaar werden we verrast door een grote familie die met tractor en een wagen erachter onze tuinen kwamen bekijken. Dit jaar kwam de schoonfamilie ons bezoeken, met dezelfde wagen, achter dezelfde trekker.

’s Avonds trad het Tuinkoor op nadat het maandenlang had gerepeteerd op een afwisselend programma dat door het publiek, voorzien van paraplu en regenjas, erg werd gewaardeerd. Het bleef gelukkig droog en het was ook niet zo koud als de avond ervoor tijdens de generale repetitie. Dankzij de hulp van Tineke en Piet verliep een en ander uitstekend.

Terugblik met Tineke Poortman op  het buurtevenement Tuin-Kunst-Techniek in Den Oosterhuis

Een heleboel nieuws deze maand.

Wat kwam er veel in bloei! Alles leek eerder te zijn dan andere jaren of was het verbeelding? In ieder geval bloeide onze oude kastanjeboom van ongeveer 90 jaar oud wel 2 weken eerder. Eind april stond de boom al volop in bloei; het was weer een plaatje! Het lijkt goed te gaan met de boom. Al een jaar of 4 heeft de kastanje last van de kastanjebloedziekte. Willem zocht heel Internet af naar een middel dat hiertegen zou kunnen helpen. We probeerden het met een energiemiddel waarvan we 1 à 2 druppels in een gieter met 10 liter water deden. Volgens een vast ritueel liepen we iedere dag een rondje om de boom terwijl we de gieter leegden aan zijn voeten. Was het de aandacht of het middel? We weten het niet, maar de boom heeft zich aardig hersteld. We zijn nu eens een poosje gestopt om te kijken of hij het zelf weer kan.

De tuinen werden steeds mooier en voller. Veel kleur van bloeiende struiken en bomen, de eerste rozen en klaprozen. Het ongewenste kruid stak ook weer flink de kop op. Op sommige plaatsen heb ik het zevenblad trachten te verwijderen door de vaste planten uit te graven, de wortels ervan te ontdoen van zevenbladwortels, de planten tijdelijk in water te zetten en gedurende een aantal dagen de grond vrij te maken van zevenbladwortels. Wat een werk! In de rest van de tuin gebeurde  er ondertussen niets. Als ik zo door zou gaan zou de rest van de tuin overwoekerd worden door ander ongewenst kruid en daarom ben ik met mijn zevenbladmissie na een paar dagen gestopt.
Deze maand zagen we veel meer vlinders dan de vorige maand toen zich vrijwel uitsluitend oranjetipjes lieten zien. Er waren ook veel broedende en jonge vogels.

In de moestuin is Willem zeer druk geweest met de nog kleine groenteplantjes, maar de kropjes sla en de aparte en bijna vergeten groenten doen het nu heel goed. Wel zijn we onze prachtige kardoenplanten kwijt; helaas bevroren…. En door de vorst zijn we wel meer kwijtgeraakt. Andere planten doen het dit jaar juist weer heel goed. Een tuin blijft verrassen!

Begin mei zagen we een kopje van een jonge ooievaar boven het nest uitsteken. Er bleken twee jongen te zijn en het gaat goed met ze. Ze doen al een poosje vliegoefeningen en ze worden zaterdag 6 juni tussen ongeveer kwart voor twee en kwart over twee geringd. Het is erg leuk om dat een keer mee te maken. Dus mensen, kom langs; de tuinen zijn die dag ook open.

De parelhoenders hebben een “nieuw” lid in de familie. Het is ongeveer 1 ½ jaar geleden dat we zeer royaal in de parelhoenderkuikens zaten. Van nature gingen er veel dood omdat het al laat in het jaar was en van degenen die overbleven hebben we er enkele weggegeven. Vier jonge pareltjes kwamen terecht bij mensen in de buurt. Er bleef er uiteindelijk maar een in leven. Dit beestje kwam bij een kippenfamilie te wonen. Ze –het bleek later een hen te zijn- werd na verloop van tijd geheel opgenomen door de familie kip, deelde met hen ruimte en voer en zat ’s nachts samen met hen op stok, maar de nieuwe eigenaars hadden toch het gevoel dat het beestje niet gelukkig was zonder soortgenoten. Men besloot dat deze parelhoender maar terug moest naar De Kruidenhoeve. Zo werd ze op een avond in een doosje bij ons afgeleverd en in het donker op stok gezet tussen de parelhoenders en stiefmoeder kip. De volgende dag liep ze net als de andere parelhoenders buiten. Haar soortgenoten deden erg lelijk tegen haar, maar moeder kip ontfermde zich over de nieuweling en gedurende enige weken liep ze, samen met het manke witte parelhoendertje, die overigens nog steeds heel dapper meehipt, onder de hoede van moeder kip. Inmiddels wordt ze geheel geaccepteerd door haar eigen familie en kunnen we niet meer zien welke de nieuweling is. Dat gaat dus goed.
De eerste kinderen hebben alweer enthousiast het SpeurNeuzenPad gelopen.
Er is de laatste maanden door ons, maar ook door enkele hulpen, hard gewerkt om de tuinen er zo mooi mogelijk te laten uitzien en dat is aardig gelukt. We rekenen er dan ook op dat velen de weg naar De Kruidenhoeve zullen weten te vinden om te genieten van de geuren, vogels, vlinders, bloemen-, kleurenpracht.

Op 20 juni is de Open Dag van 10 tot 17 uur, een evenement dat samen met buurtgenoten is opgezet. Op Den Oosterhuis in Balkbrug zijn die dag, dicht bij elkaar, 5 adressen te bezoeken van buurtgenoten die elk hun eigen specialiteit hebben op het gebied van tuin, kunst of techniek. De folder kunt u hier downloaden  Vorig jaar was het een geweldig festijn en dat wordt het vast weer. ’s Avonds om 20.00 uur is er in de Tuinen van De Kruidenhoeve, net als andere jaren, een muzikale rondwandeling met medewerking van het Tuinkoor. Deze avond is, net als de gezamenlijke open dag, vrij toegankelijk.

Begin april kwamen Joop en Lex weer helpen de enorme hoeveelheden blad uit de borders te verwijderen. Dat ruimde mooi op!

Rond Pasen werd het dan eindelijk echt lente!

Waren voor die tijd de bomen kaal en bloeiden er alleen bolgewassen, aangevuld met anemoontjes en speenkruid, plotseling was binnen enkele dagen de hele tuin groen, bloeiden bijna alle fruitbomen en kwamen al heel veel vaste planten tot bloei. Wat een wonder, die natuur!

Ook pinkster- en paardebloemen, hondsdraf, het onvermijdelijke zevenblad, brandnetels, bramen en winde kwamen explosief tevoorschijn. Waar te beginnen? Het is ieder jaar een strijd die gestreden moet worden.

Het gras dat door mollen ernstig was geruïneerd moest hier en daar opnieuw worden ingezaaid en gelukkig- na een lange droge periode- kwam er in de laatste week wat regen en zagen we de sprietjes groeien.

Rond 25 april kropen er jonge ooievaartjes uit de eieren. Dat wil zeggen: uit het gedrag van de ouders konden we opmaken dat er jongen waren.

Het Tuinkoor, dat wekelijks repeteert, trad 19 april op in een bejaardenhuis. We hadden een speciaal programma samengesteld van leuke meezingers en luisterliedjes. Het optreden werd zeer gewaardeerd!

Op zondagmiddag 1 maart hadden we het bijna-lente-concert. Het werd een prachtig concert en de muziekliefhebbers die afkwamen op dit huiskamerconcert hebben genoten van de prachtige muziek, gespeeld door Luko Hans, piano, en Eliene Schuinder, fluit. De koffie/thee in de pauze en de soep na afloop in het theehuis liet men zich ook goed smaken.

Het was dan wel bijna lente, maar echt lente wilde het maar niet worden. Er was vrij veel regenachtig weer, vaak met zeer koude wind. ’s Nachts hadden we vaak lichte nachtvorst en anders wel temperaturen maar net boven het vriespunt. Toch beleefden we een paar dagen dat het echt lente leek, zeker de laatste dagen van maart. We koesterden ons tijdens tuinwerkzaamheden in het zonnetje, genoten van het fluiten van de vogels, het geklepper van de ooievaars, van de zoemende bijen en een enkele vlinder.

Naast een overvloed aan krokussen die er tijdens de zonnige periodes feestelijk bij stonden, net als narcissen en andere bolgewassen, waren er bosanemoontjes, viburnum, ribes, forsythia, gele kornoelje en nog veel meer bloemen die de tuin opfleurden.

De vaste planten lopen nu snel uit en ook het zevenblad en hondsdraf proberen weer bezit te nemen van de tuinbodem. Dat betekent dus veel wieden en dat terwijl het snoeiwerk nog lang niet klaar is en ook de borders nog niet van alle blad zijn ontdaan.

In de moestuin is Willem flink aan het spitten, bemesten en zaaien geweest. Ik ben de laatste week nauwelijks in de tuin bezig geweest. Ik vond het te guur en te nat. Ik heb me in huis beziggehouden met allerlei achterstallige klusjes; ook nuttig. Ook ben  ik, samen met Jan, bezig geweest met de website en de nieuwe folder.

 De jonge parelhoendertjes leven nog steeds, hoewel het witte beestje met zijn rare scheve poot en dito lijfje wel geen blijvertje zal zijn. Toch hipt hij/zij dapper achter de anderen aan. De jongen zijn flink gegroeid en lopen nog steeds bij stiefmoeder kip maar ook steeds vaker in de buurt van de oude parelhoenders die het jonge grut nu lijken te accepteren. 

Ik schreef al dat ik ongerust was omdat onze ooievaars maar niet terug kwamen. Vorig jaar waren ze er op respectievelijk 21 en 22 februari. Toen ik op dinsdagochtend 3 maart uit het dorp kwam zag ik twee parende ooievaars op het nest. Dat zat dus wel goed. Ik was opgelucht dat ze er weer waren! De volgende dag kwam buurman-boer Ronnie langs om te vertellen dat hij de restanten van een dode ooievaar had gevonden in het Reestdal achter zijn boerderij. Het waren alleen nog kale botten die verspreid over het gras lagen wat er op zou kunnen duiden dat het beest door een vos of een roofvogel uit elkaar was getrokken. Vorig najaar had hij, hij dacht eind september wanneer alle ooievaars al naar het zuiden zijn vertrokken, nog een ooievaar in het Reestland zien lopen. Waarschijnlijk was die gewond of ziek.

Het nummer van de ring gaven we door aan Wim en Annemieke die jaarlijks de jonge ooievaars komen ringen. Wat bleek? De dode ooievaar bleek een van onze “eigen” ooievaars te zijn die al een aantal jaren op het nest achter De Kruidenhoeve had gebroed. Toch zitten er nu twee ooievaars op het nest. Dat betekent dus dat er tenminste een “nieuwe” is. Er wordt trouwens al gebroed, vermoedelijk vanaf zaterdag 21 maart.

De foto’s van deze maand, uitgezonderd de ooievaar en de sneeuwklokjes, zijn van Simone Broeksema die komende zomer, samen met keramiste Trix Rens, zal exposeren in het theehuis van De Kruidenhoeve.

Zo zonnig als januari was zo somber was februari. Het schijnt dat de lente weken later komt dan andere jaren! Het motregende vrij vaak en het bleef maar te koud. Toch was het voorjaar in aantocht: de toverhazelaars bloeiden volop, de helleborussen openden voorzichtig hun bloemknoppen, sneeuwklokjes stonden massaal te bloeien en de krokussen bijna.

De ooievaars lieten zich nog niet zien. Ze zullen toch wel komen?

Voordat op zondag 1 maart het huiskamerconcert zou plaatsvinden moesten de kippen terug in de ren na een winter van vrijheid. Al het blad kon nu van het gras af worden geharkt. Tineke en ik zijn daar erg druk mee in de weer geweest; kruiwagens vol blad hebben we achter de wallen gewerkt. De tuin was nog erg kaal, maar de bladknoppen aan bomen en struiken lijken op barsten te staan en katjes verschenen aan wilgen en hazelaars. De vogels hebben nog veel van pinda’s, vetbolletjes en pindakaas gegeten. Af en toe liet ook de grote bonte specht zich verleiden en eenmaal zagen we een sperwer heel even bij het voer. Af en toe vlogen er al bijen.

Van de jonge parelhoendertjes lag er op de laatste dag van februari een zomaar dood in de tuin, onbeschadigd. Geen idee waardoor dit beestje geveld werd. We hebben er nu nog 5 en ze lopen nog steeds bij stiefmoeder kip. De drie oude parelhoenders zijn niet vriendelijk voor de jongen, maar het zal wel wennen. Van de jongen zijn er drie donkergrijs met “pareltjes”, er is een lichtgrijze en een witte die in de groei een beetje achter blijft, waarschijnlijk omdat ze een scheef pootje heeft en daardoor wat moeilijker loopt dan de rest van de familie.