STICHTING
DE KRUIDENHOEVE
(Anneke en Willem Smits)

Den Oosterhuis 10, 7707 PE Balkbrug (O)

Het was in december wit en soms ijzig koud in het Reestdal. Er viel weinig te doen buiten, maar het was vaak sprookjesachtig mooi: aangevroren mist op bomen, struiken en (uitgebloeide) planten en, overal waar je keek, ongerepte sneeuw!

In plaats van snoeien en bladruimen hebben we gelanglauft en gewandeld. Ook raakten we nog van de buitenwereld afgesloten door sneeuwduintjes op het toegangsweggetje. Met onze sneeuwscheppen lukte het niet om de in de sneeuw vastgelopen auto’s weer rijdend te krijgen. Gelukkig kwam buurman Arend ons helpen met de trekker en waren we snel weer bevrijd.
Rond onze boerderij en die van de buren waren veel sporen te zien van een ree en later zagen we die geregeld. Kou dreef het dier waarschijnlijk richting boerderijen waar altijd beschutting te vinden is en ook vaak wel wat eetbaars. Op eerste kerstdag was het beestje zo dicht bij de boerderij dat we vanachter de ramen een paar foto’s konden maken. Daarna liet het dier zich niet meer zien. Kwam het doordat het na de kerst wat minder koud werd of liep het niet goed af met hem of haar?
Allerlei soorten mezen en andere vogels deden zich tegoed aan pindakaas, vetbolletjes, fruit en kippenvoer. De derde grote pot pindakaas hangt in de perzikboom. Het is er altijd druk!

Langzaam verdwenen de prachtige herfstkleuren en belandden we pardoes in een vroege winter. Brrr… Dat was even wennen: vorst, dichte mist, sneeuw en ijskoude wind! Het tuinwerk stond ook meteen (tijdelijk) stil.
Maar voor het zover was bloeiden rozen, kogeldistels, een toorts en nog veel andere planten dapper door. Uit de tuin aten we nog geregeld snijbiet, bloedzuring en andijvie. In de bessentuin konden we nog enkele, overigens smakeloze, herfstframbozen oogsten.
We hebben nog heel hard gewerkt: de dahliaknollen moesten voor de te verwachten vorst uit de grond en de vele afgesnoeide takken moesten naar de wal gebracht. Daar staken we ze in de grond om er de enorme hoeveelheden bij elkaar geharkt blad tegenaan te kunnen gooien. Opgeruimd staat netjes! Samen met vrijwilliger Jan, broer Joop en zwager Lex zijn we er heel druk mee geweest. Gelukkig was het nog prima weer; droog en nog net niet te koud.
Nog is niet al het blad van de bomen en uit de tuin, maar het wordt overzichtelijker.

Aan het begin van de maand ontdekten we aan de inmiddels kale vijg drie kleine vijgjes. Na al die jaren voor het eerst toch vruchten! Rijp waren ze helaas niet, maar het geeft hoop voor de toekomst.

Oktober begon verrassend met heerlijke zonnige dagen. Eindelijk dan toch nog! Dat was genieten van de nazomerzon en de aangename temperaturen. Halverwege de maand werd het echt herfst: het weer werd guur en nat; er waren onstuimige buien, zelfs met hagel. Maar we konden ook alom genieten van mooie herfstkleuren. Wat een verscheidenheid aan nuances en dat duurde de hele maand en gaat vast nog even door. Tinten geel en oranje naast zachtbruin en de tankleur van de moeraseiken. Schitterend!

Ondertussen hadden we al een paar nachtvorstjes gehad met als gevolg heel veel bladval. De dahlia’s stonden er meteen treurig bij. Toch waren ze nog niet helemaal weg aan het eind van de maand maar de kleuren waren intussen erg flets. Gelukkig gaven paarse, roze en lila herfstasters en oranje lampionplanten, naast het verkleurde blad van bomen en struiken, kleur aan de tuin, net als o.a. de zaden van de kardinaalsmuts en de aronskelk. Er bloeiden eigenlijk nog aardig wat planten; teveel om op te noemen. Wat bijzonder was dat een kleine prunusstruik die in de late winter of het vroege voorjaar hoort te bloeien deze maand in bloei kwam. Ook in bloei kwam de oranjebruine toverhazelaar; alleen… die kreeg gele bloesem! Over toveren gesproken…

De tamme kastanjes vielen massaal. Ze zijn kleiner dan vorig jaar.
De noten- appel- en druivenoogst vielen erg tegen, maar de oogst van kweeperen was geweldig! Ze kweeperen zijn allemaal, niet alleen door ons, verwerkt en we hebben al heerlijke jam en kweeperenmoes gegeten.
 Voor de tuin was het een redelijk rustige maand. Samen met hulp Jan hebben we al veel eikels en blad geruimd, maar er ligt nog genoeg terwijl er ook aan de bomen nog veel blad zit.

Begin oktober is met behulp van een kraan de poel geschoond in de hoop dat het riet langs de oevers weggeschraapt kon worden. Dat lijkt maar gedeeltelijk gelukt. Volgend jaar zitten we waarschijnlijk met hetzelfde probleem. Voor deze operatie moest een aantal planten uit de grond worden geschept met een bakje van de kraan en achteraf weer worden geplant. Het trapje moest ook vervangen worden.

Het is nu een kale boel daar en de wal is plaatselijk aardig opgehoogd. We hebben meteen wat uit de kluiten gewassen struiken uit de grond laten scheppen door de kraanmachinist. Dat scheelt ons veel geploeter! Nu moeten wel heel veel takken en stronken worden verwerkt; ook een hele klus!

Halverwege de maand werden we tijdens onze koffiepauze opgeschrikt door een harde knal tegen het raam: er bleek een roofvogel tegenaan gevlogen te zijn. Het zou een sperwer geweest kunnen zijn, maar we kregen nauwelijks de kans om hem goed te bekijken. Even bleef hij korte tijd versuft en met zijn vleugels uitgewaaierd op de grond zitten maar hij vloog al snel, en zo te zien ongedeerd maar vast met stevige koppijn, weer weg.

De ooievaars zijn weer vertrokken nu de herfst nadert. We hopen dat ze de overtocht naar het verre zuiden overleven en in het voorjaar weer gezond terugkeren. Het nest staat er verlaten bij. De tuinen zijn gesloten. We kijken terug op een niet echt mooie nazomermaand en erg veel bezoekers kwamen er niet.

Tijdens het concert van S(w)ingTime regende het helaas en was het erg koud. Gelukkig hadden we op tijd het zeil opgezet en tijdens het concert tikte de regen zachtjes op het dak. Dat had ook wel wat, maar er kwamen weinig mensen. De muziekliefhebbers die er waren hadden zich dik aangekleed en genoten van de enthousiaste zang!

Tijdens de vroege najaarsstormen vielen er veel takken, eikels en heel mooie kastanjes. Van de tamme kastanjes vielen er erg veel stekelige bolsters met onontwikkelde vruchtjes. Pas de laatste dagen vielen er ook wat volgroeide kastanjes. De walnotenbomen hebben het dit jaar erg moeilijk en zo goed als de oogsten de laatste jaren waren zo slecht is de oogst dit jaar. De hazelnoten deden het beter, maar de appelbomen lieten het een beetje afweten. De kweeperen en de druiven doen het dit jaar gelukkig wel goed!

De tuin heeft nog best veel kleur en in de moestuin staan nog veel groenten. We eten nog iedere dag lekker vers uit de tuin. De amarant geeft veel kleur tussen de groenten net als de snijbiet in verschillende kleuren, hoge afrikanen en pompoenen. De pluimgierst is een plaatje en er bloeien nog enkele bijzondere zonnebloemen.

Verder is in de tuin, vooral in de vuurtuin, ook nog veel kleur, naast verval. Het is al een echte herfsttuin aan het worden met de bijbehorende warme herfsttinten van verkleurend blad, bessen, bottels en zaden. Ook de sierappeltjes van de Malus Red Sentinel zien er feestelijk uit!

Schreef ik vorige maand over de droogte en de tropische temperaturen; afgelopen maand was het tegenovergesteld het geval: wat een natte boel! Er viel heel wat water, vooral in de laatste week. Er viel toen zoveel dat er 2 dagen lang ongeveer 10 cm water in de zitkuil bleef staan. Dat was dus het grondwaterniveau. In de poel was het ook hoog water. Maar we mogen niet klagen want in de rest van het land was de wateroverlast heel veel erger!
Tussen de buien door ging alles gewoon door en soms waren er toch echt wel mooie dagen. Onze 6-jarige lama Thomas (eigenlijk een guanaco) werd voor het eerst geschoren en daarvoor kwam de dierenarts, gewapend met camera en 2 kinderen die dit ook eens mee wilden maken, om Thomas onder narcose te brengen, en de schaapscheerder die voor het eerst van zijn leven een lama moest scheren. De tuin was open en daarom waren diverse mensen getuige van het scheren. Het was nog een hele klus! Het leverde een zak vol wol/haar op. Ik heb nog geen tijd gehad om de wol te spinnen, maar dat komt nog wel.
Op 10 augustus kwam er een groep kinderen met begeleiders van een camping voor het SpeurNeuzenPad. Het weer was heel aardig en een van de begeleiders ontdekte een kolibrievlinder op de flox. Heel bijzonder. Ik heb ‘m nog niet gezien helaas.
Op 21 augustus was het zomeravondconcert en ook toen waren de weergoden ons gunstig gezind. Het was een prachtig concert (foto van Gert Vogelzang), een enthousiast publiek en het was, in tegenstelling tot veel vorige concertavonden, niet koud! Wat wil een mens nog meer.
Aan het eind van de maand werd door de familie het nodige uitdun- en snoeiwerk verricht. De tuin bood toen al, door omgewaaide planten, geknakte dahlia’s, afgewaaide takken en blad, een beetje herfstige aanblik. En de ooievaars bereidden zich voor op een spoedige reis naar het zuiden.
De tuinen zijn nog maar een paar weken open en we hopen op een beetje aardige nazomer. Als afsluiting is er een optreden van popkoor S(w)ingTime in de tuin op zondagmiddag 19 september en dan is ook dit tuinseizoen weer voorbij.

Wat een tropische maand! Een groot aantal zeer droge zomerse dagen, met af en toe, maar zeker in de eerste drie weken veel te weinig, regen. Afgezien dan van dat enorme noodweer toen Willem en ik per trein komend van onze kleinzoon in Amsterdam in Amersfoort strandden. Door de extreme weersomstandigheden gingen er geen treinen meer van en naar Amersfoort. Vanaf ca. half 11 ’s avonds tot kwart voor 3 ’s nachts hingen we rond op het station en in een treinstel voordat we, uiterst langzaam, Zwolle bereikten en in een door de NS beschikbaar gestelde taxi naar station Ommen werden gebracht waar onze auto stond. Om 5 uur in de ochtend waren we eindelijk thuis; het werd al licht en de haan kraaide. Maar dit even terzijde. We waren, al was dit nou wel weer heel heftig, toch erg blij met de regen. Ondanks al het sproeien vertoonde het gras na verloop van tijd grote bruine plekken en hingen veel planten slap door de genadeloos brandende zon. De rozen waren echter blij met de warmte. Nog nooit deed onze rode roos die tot boven in een oude vlier is gegroeid het zo goed als dit jaar. Wekenlang bloeide ze schitterend. Tuinbezoekers lieten het grotendeels afweten; het was tè heet. De laatste week van juli was het wisselvallig weer met gematigde temperaturen.

De vuurtuin deed zijn naam eer aan; zag er zeer vurig uit! De bijen- en vlindertuin werd niet erg veel door vlinders bezocht hoewel het er in de loop van de maand wel steeds meer werden. Aan het begin van het geurlaantje begint de clerodendrum te bloeien met sterk zoetgeurende bloemetjes; nog even en de hele tuin geurt ernaar!

Onze ooievaars komen nog steeds op het nest. Ze slapen er, maar overdag zijn ze er ook vaak.

De parelhoenders hebben een verlies geleden. Op een ochtend vroeg hoorden we de hele familie Parel erg tekeer gaan, maar omdat ze dat geregeld doen schonken we er geen aandacht aan. Bij het voeren bleek dat er een dode parelhoender was. Het was een tamelijk zwaar dier, waarschijnlijk een haan, en er lagen heel wat veren in het rond. Hij was niet aangevreten, dus wat er gebeurd is…? Het zal wel een raadsel blijven. En toen waren er nog maar 5!

Iedere dag kunnen we eten uit eigen tuin: sla, andijvie, snijbonen, snijbiet, bietjes, worteltjes, peultjes. En de bessen en perziken waren ook heerlijk. Nu zijn de Japanse wijnbessen en de bramen bijna rijp. Dat wordt ook smullen. We hebben ook al weer wat honing kunnen slingeren.

Onze b&b is, hoewel nog niet helemaal klaar, in gebruik genomen. De eerste 6 overnachtingen hebben we goed doorstaan. De start was natuurlijk een beetje spannend !

Wat een drukke maand met al die groepen, het optreden van het Tuinkoor en de Open Dag.
Maar eerst waren we in afwachting van de geboorte van de kuikens van kip Sissi. Helaas, ze zat 3 weken voor niets want er kwamen geen kuikens. De parelhoender die maar liefst 4 weken moest broeden kreeg uiteindelijk 3 kuikens uit 11 eieren. De familie Parel gedroeg zich tijdens het broeden en nadat er een paar kuikens uit hun ei waren gekropen behoorlijk agressief. Na een paar dagen waren de kuikens echter verdwenen… en keerde de rust weer. Het is blijkbaar een beetje een pechjaar voor jonge vogels. Het begon al met de jonge ooievaars in mei.

Het optreden van het Tuinkoor op zondagmiddag 13 juni was heel leuk! Het was zwaar bewolkt, maar wel droog gelukkig. Er waren wel 70 mensen die samen met het 10-koppige koor door de tuin moesten lopen. Dat nam wel wat extra tijd in beslag. Maar het was erg gezellig, het optreden ging heel goed en iedereen genoot er van.

De Open Dag op 19 juni, in samenwerking met verschillende buurtgenoten, trok dit jaar minder bezoekers. Misschien door het niet zo mooie weer in combinatie met voetbal (Nederland tegen Japan).

Zo voorjaarsachtig als april was werd mei niet. De eerste weken waren zo koud dat onze jonge ooievaartjes deze periode helaas niet overleefden. Heel jammer! Verderop in de buurt lijken er wel jonge ooievaars de kou overleefd te hebben.

Door het koele weer hadden we lang plezier van fruitbloesem, tulpen, narcissen en hyacinten. Ja, elk nadeel heeft z’n voordeel! De oude paardenkastanje, die weer goed gezond lijkt na de jarenlange behandeling tegen de bloedziekte, stond mooi in bloei. Ook de rode kastanje wordt ieder jaar mooier.
In de tweede helft van de maand werd het weer beter en een heel “legertje” vrijwilligers (Joop, Els, Mehlika, Marjon, Marjan, Theo en Christy) stortte zich op het ongewenste kruid dat heel hard was gegroeid, vooral zevenblad! Daar waren we erg blij mee, -met de hulp-, want we zijn nog steeds heel druk met de verbouwing  vanwege onze Bed&Breakfast die per 1 juli gebruikt moet kunnen worden. Dan is alles nog niet af, maar de afwerking zal geleidelijk gebeuren. Dat kost vooral een hoop energie!

Van ons enig overgebleven bijenvolk hebben we al een paar zwermen, soms onder moeilijke omstandigheden, gevangen, zodat we nu weer 4 volken hebben. We hebben zelfs al wat honing kunnen oogsten!
Op 29 mei hielden we een creatieve markt om allerlei materialen vanuit de periode van het creatief centrum te verkopen. Ongeveer de helft werd verkocht en daarna nog via Marktplaats. Er is nog meer, vooral klei (nog heel goed) en gietklei.

We hebben dan wel geen jonge ooievaars maar wel een broedse kip die op 7 groene eieren broedt en een parelhoender die in de moestuin op 11 eieren broedt.
De weilanden rondom De Kruidenhoeve kleurden geel van de boterbloemen gecombineerd met het rood van de zuring. Heel mooi. En dan de vogels die je de hele dag hoort zingen!
Aan het eind van de maand was de bloesem van fruitbomen en kastanjes voorbij maar bloeiden onder meer brem, paarse rododendron, weigelia en Gelderse roos prachtig, stond de wede nog fier te bloeien en liep de eerste klaproos uit!
In de moestuin staan al heel wat groentes en het is flink dooreten voor ons!

Wat een prachtige maand! Onvoorstelbaar wat er in een paar weken kan veranderen!
Het ene moment waren de tuinen nog kaal en troosteloos en zo verschenen bloesem en prachtig lichtgroene blaadjes aan bomen en struiken.
Het is ieder jaar weer een wonder als de natuur weer tot leven komt!
Opeens komt er zoveel tot bloei dat het bijna niet op te noemen is, zo overweldigend.
De fruitbomen met de amandel voorop, gevolgd door abrikoos en perzik, liepen uit en aan het eind van de maand bloeiden alle fruitbomen. De rododendrons kwamen achtereenvolgens roze, wit en rood in bloei. Ook de eiken en notenbomen begonnen uit te lopen. En dan de velden rondom De Kruidenhoeve: eerst lila van de pinksterbloemen met het bijbehorende vlindertje Oranjetipje en daarna knalgeel van de paardenbloemen. Schitterend!
Het weer was over het algemeen heerlijk (koude nachten maar overdag zonnig en vaak warm), wel een beetje droog aan het eind van de maand. Maar “gelukkig” kwam er op Koninginnedag regen. De plantjes waren er in ieder geval blij mee.
Aan het gedrag van de oude ooievaars te merken moeten er sinds een dag of wat wel kleintjes zijn. Vermoedelijk zijn de jonge ooievaars rond 25 april uit hun ei gekropen, maar helemaal zeker weten we het niet.

Met de bijen gaat het niet zo goed. Van de vier volken die ingewinterd zijn is er maar één overgebleven. Waarschijnlijk zijn ze doodgegaan door het Belgische wintervoer waar iets mee aan de hand was. En omdat het niet alleen bij ons misging is dit een ramp voor ondermeer de fruittelers.
In de tuin is nu heel veel te doen maar omdat we aan het verbouwen zijn om een bed&breakfast op te kunnen starten schiet het tuinwerk er af en toe bij in. Naast alle bloeiende planten, struiken, bomen tiert het onkruid dus welig. Er is nog heel veel werk te doen voordat we in juni het hek openzetten voor bezoekers.

De lange koude witte winter lijkt overgegaan te zijn in een onstuimige herfst met nat en stormachtig weer. De tuinen zijn kaal! Mollen maken van het weer groene gras een soort heuvellandschap. Willem heeft de molshopen uit elkaar gegooid en verspreid en nu is het een grote moddertroep, vooral voor het theehuis en bij de ingang van de boerderij.
De sneeuwklokjes en de botanische krokussen staan al boven de grond en dan moeten de kippen, die de hele winter buiten hebben gelopen, weer worden “opgehokt”, dat wil zeggen: ze lopen nu gewoon in hun ruime ren.
Dus het is in deze periode blad harken dat vanuit de borders over het gras is verspreid door onze scharrelkippen.
Vogeltjes doen zich nog steeds tegoed aan de vetbolletjes en niet te vergeten de pindakaas. Enkele dagen geleden heb ik de vijfde grote pot pindakaas van deze winter geïnstalleerd! Reeën en fazanten wagen zich, door honger gedreven, dichter bij de boerderij.
Er is behalve dat blad harken nog niets gedaan in de tuin; de sneeuw die er tot voor een week nog steeds lag verhinderde dat.
Toch komt het voorjaar er aan. Een eerste bewijs is er al: ooievaarnummer 1 landde op vrijdagmiddag 19 februari klepperend op het nest. Dat is behoorlijk vroeg! Ooievaar nummer 2 streek neer op woensdagmiddag 24 februari. Daarbij werd door beide ooievaars luid geklepperd. Dat vinden we altijd een mooi moment!
De gele toverhazelaar staat in volle bloei. De oranje is bijna uitgebloeid. De knoppen van de helleborussen die vorige maand al op springen stonden zullen nu echt binnenkort tot bloei komen. De winteraconietjes en de winterjasmijn bloeien nog, maar verder zien de tuinen er troosteloos uit.
Er is dus weinig te vertellen behalve dat we zondagmiddag 7 maart een huiskamerconcert hebben (zie verder de website).

jSneeuw, sneeuw en nog eens sneeuw; een stille witte wereld. Sporen van vogels, reeën, vossen, hazen, konijnen in de ongerepte sneeuw; sprookjesachtige landschappen.
Langs ons toegangsweggetje sneeuwduinen van wel 60 cm hoog, ontstaan door de ijzige en felle noordoosten wind. We raakten ingesloten, maar een buurman met zwaarder materieel dan onze eenvoudige sneeuwscheppen kwam ons te hulp.
De vogeltjes hadden het druk op de voederplaats voor ons keukenraam: allerlei meesjes, musjes en af en toe een roodborstje deden zich weer tegoed aan vetbolletjes en pindakaas. Merels, lijsters en roodborstjes, pikten van de grond appelstukjes, brood of kippenvoer. Twee keer per dag moesten we het bevroren drinkwater van onze dieren vervangen. Wat een gesjouw met emmers!
Hoewel het  flink vroor wilde het maar niet lukken met het ijs: door de sneeuw vroor het niet voldoende aan en bleef het “fondant”. Er kon hier en daar wel geschaatst worden, maar meestal alleen op ijsbanen. Voor de elfstedentocht bleef het ijs te gevaarlijk!
Af en toe een beetje dooi: onwaarschijnlijk lange ijspegels hangend aan het rieten dak, ook sneeuwlawines die met enig geraas van het dak en van de schuine dakramen naar beneden stortten.
Sneeuwpret voor jong en oud: sneeuwballen gooien, sleetje rijden, sneeuwpoppen maken en langlaufen.
Dat is allemaal leuk, maar er was ook narigheid: ongewilde glijpartijen, files, ongelukken. Om met Cruyf te spreken: “Elk voordeel heb z’n nadeel!”
Het is praktisch de hele maand wit geweest, maar zelfs op de dagen dat het even groen was is de sneeuw niet helemaal weggeweest. De bergjes van weggeschoven sneeuw bleven liggen en werden steeds opnieuw bedekt met verse sneeuw. In de tuin hebben dus we niets kunnen doen; we kwamen er alleen om de dieren eten te geven en hout voor de kachel uit het houthok te halen.
En toch….. soms lijkt het of het voorjaar er voorzichtig aankomt: je hoort af en toe vinken “slaan”, er prikken winterakonieten en sprietjes van bolgewasjes door de sneeuw en de gele toverhazelaar en de knoppen van de witte en roze helleborussen staan op uitkomen. De oranje/bruine toverhazelaar staat al in bloei en de laatste dagen van de maand konden we weer een paar eieren rapen!
Nog drie of vier weken en dan hopen we de ooievaars weer te mogen begroeten!